Polska sztuka na 61. Biennale w Wenecji
W dniach od 9 maja do 22 listopada 2026 roku w Wenecji odbędzie się wystawa „Tadeusz Kantor (1915–1990). Emballage, Cricotage and Madame Jarema”. Co ważne, organizatorzy włączyli ją do oficjalnego programu wydarzeń towarzyszących 61. Międzynarodowej Wystawie Sztuki – La Biennale di Venezia.
Dodatkowo wystawa zajmie prestiżową przestrzeń Procuratie Vecchie, zlokalizowaną przy placu św. Marka. Za organizację odpowiada Fundacja Rodziny Staraków, która od lat konsekwentnie promuje polską sztukę na arenie międzynarodowej.
Tadeusz Kantor – twórca o światowym znaczeniu
Tadeusz Kantor to jedna z najważniejszych postaci polskiej i światowej awangardy XX wieku. Co więcej, działał jako artysta interdyscyplinarny – zajmował się malarstwem, scenografią, reżyserią i teorią sztuki. Dzięki temu jego działalność wykraczała poza granice jednego medium i łączyła teatr ze sztukami wizualnymi.
Co istotne, Kantor jako jeden z pierwszych w Polsce rozwijał takie kierunki jak:
-
abstrakcja ekspresyjna w duchu informelu,
-
asamblaż,
-
ambalaż,
-
happening i performance.
Jednocześnie jego twórczość sceniczna, określana jako „Teatr miłości i śmierci”, podejmowała uniwersalne tematy związane z pamięcią, przemijaniem i ludzką kondycją. W efekcie spektakle Kantora trafiały do odbiorców na całym świecie i zdobywały liczne nagrody, m.in. Grand Prix festiwalu BITEF czy nagrodę OBIE w Nowym Jorku.
Wystawa w Wenecji – główne założenia
Ekspozycja koncentruje się na twórczości Tadeusza Kantora oraz jego relacji artystycznej z Marią Jaremą – jedną z najważniejszych postaci polskiej awangardy powojennej.
Na wystawie zaprezentowane zostaną:
-
obrazy informel z przełomu lat 50. i 60.,
-
ambalaże z lat 1964–1978,
-
późne cykle malarskie, w tym „Dalej już nic” oraz „Cholernie spadam”,
-
oryginalne rekwizyty i obiekty teatralne,
-
dokumentacja filmowa procesu twórczego.
Szczególne miejsce zajmie film „Uwaga, malarstwo”, który był prezentowany podczas Biennale w Wenecji i wyróżniony na międzynarodowym konkursie filmów o sztuce.
„Umarła klasa” jako punkt kulminacyjny
Jednym z najważniejszych elementów wystawy będzie projekcja spektaklu „Umarła klasa” z 1975 roku. To właśnie ten spektakl uznaje się za jedno z najwybitniejszych osiągnięć teatru XX wieku.
Dodatkowo projekcji towarzyszą oryginalne obiekty sceniczne, w tym manekiny uczniów, które stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli twórczości Kantora. Dzięki temu zestawienie zapisu spektaklu z autentycznymi elementami scenografii pozwala widzom doświadczyć jego sztuki w możliwie najpełniejszy sposób.
Maria Jarema i jej wpływ na twórczość Kantora
Istotnym elementem narracji wystawy jest twórczość Marii Jaremy – malarki, rzeźbiarki i współtwórczyni teatru Cricot. Co ważne, Jarema odegrała kluczową rolę w rozwoju artystycznym Kantora i stała się jedną z najważniejszych postaci dla jego twórczości.
Na wystawie zobaczymy m.in.:
-
monotypie z kolekcji Starak Collection,
-
projekty kostiumów do spektakli „Mątwa” (1956) i „Cyrk” (1957).
Co więcej, ich relacja, oparta na wzajemnym zaufaniu i intelektualnym partnerstwie, miała fundamentalne znaczenie dla rozwoju teatru Cricot 2.
Rola Fundacji Rodziny Staraków
Fundacja Rodziny Staraków od 2008 roku realizuje działania na rzecz promocji polskiej sztuki współczesnej. Co więcej, posiada jedną z najważniejszych kolekcji polskiej sztuki powojennej – Starak Collection.
Co istotne, wystawa poświęcona Tadeuszowi Kantorowi będzie już piątą prezentacją, którą fundacja organizuje w Wenecji. Warto podkreślić, że w ramach wcześniejszych projektów zaprezentowała twórczość m.in. Ryszarda Winiarskiego, Ewy Kuryluk i Andrzeja Wróblewskiego, a wszystkie te wystawy znalazły się w oficjalnym programie Biennale.
Cricoteka – partner merytoryczny wystawy
Partnerem merytorycznym wydarzenia jest Cricoteka – Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora w Krakowie. Instytucja ta została założona przez artystę jako żywe archiwum jego twórczości.
Cricoteka pełni funkcję muzeum, archiwum i ośrodka badawczego, a jej zbiory stanowią jedno z najważniejszych źródeł wiedzy o działalności Kantora.
Informacje praktyczne
Miejsce: Procuratie Vecchie, plac św. Marka, Wenecja
Termin: 9 maja – 22 listopada 2026
Godziny otwarcia:
– maj–wrzesień: 11:00–19:00
– październik–listopad: 10:00–18:00
W poniedziałki wystawa jest zamknięta (z wyjątkami wskazanymi przez organizatora)
Wstęp: bezpłatny
Znaczenie wystawy dla polskiej kultury
Wystawa „Tadeusz Kantor (1915–1990). Emballage, Cricotage and Madame Jarema” to nie tylko prezentacja dorobku wybitnych artystów, ale także ważne wydarzenie dla promocji polskiej kultury na świecie. Co więcej, obecność polskiej sztuki w programie Biennale w Wenecji potwierdza jej znaczenie w międzynarodowym obiegu artystycznym. Jednocześnie wydarzenie to daje możliwość ponownego odkrycia twórczości Kantora i Jaremy w kontekście współczesnych dyskusji o sztuce oraz jej roli w społeczeństwie.
