Kraków wchodzi w politycznie gorący maj. Komisarz Wyborczy w Krakowie I wydał 7 kwietnia 2026 roku postanowienie o przeprowadzeniu referendum gminnego w sprawie odwołania Prezydenta Miasta Krakowa oraz Rady Miasta Krakowa przed upływem kadencji. Głosowanie odbędzie się w niedzielę, 24 maja 2026 roku.

To ważny szczegół, bo mieszkańcy nie będą głosować nad jedną sprawą. Referendum dotyczy jednocześnie prezydenta miasta i całej rady. Oficjalne dokumenty przewidują osobne karty do głosowania dla obu pytań, co pokazuje, że będą to dwa równoległe rozstrzygnięcia.

Jak doszło do referendum w Krakowie?

Procedura ruszyła 27 stycznia 2026 roku. Tego dnia inicjatorzy złożyli zawiadomienie o zamiarze przeprowadzenia referendum. Następnie, 11 marca, do Komisarza Wyborczego trafił formalny wniosek z listami poparcia. Z oficjalnych informacji KBW wynika, że wniosek przeszedł do kolejnego etapu, a 7 kwietnia został już zakończony decyzją o przeprowadzeniu głosowania.

Według informacji podawanych wcześniej przez inicjatorów i przywołanych przez PAP, do zorganizowania referendum potrzebne było co najmniej 58 355 ważnych podpisów, czyli 10 proc. uprawnionych do głosowania mieszkańców Krakowa. Do wniosku miało zostać dołączonych niemal 134 tys. podpisów.

O co chodzi w sporze wokół Aleksandra Miszalskiego

Samo referendum nie wzięło się znikąd. Przeciwnicy prezydenta zarzucają mu między innymi zadłużanie miasta, niespełnianie wyborczych obietnic i sposób prowadzenia polityki kadrowej. W tle są też bardzo konkretne miejskie tematy, które wywoływały w Krakowie duże emocje: Strefa Czystego Transportu, podwyżki cen biletów, wydłużenie godzin płatnego parkowania i pomysł opłat za parkowanie w niedziele.

Z drugiej strony prezydent odpiera te zarzuty. Jak relacjonuje PAP, Aleksander Miszalski wskazuje na rosnące dochody miasta, inwestycje blisko mieszkańców i działania na rzecz poprawy jakości życia. W lutym ogłosił też tak zwaną „wielką korektę”, obejmującą zmiany wokół SCT i wycofanie się z części kontrowersyjnych rozwiązań parkingowych. Pod koniec marca zapowiedział również oszczędności w miejskich spółkach i redukcję części kosztów administracyjnych.

Co musi się wydarzyć, żeby referendum było ważne

Tu zaczyna się najciekawsza część, bo sama data nie przesądza jeszcze o niczym. Referendum w sprawie odwołania prezydenta będzie ważne tylko wtedy, gdy udział weźmie w nim co najmniej 158 555 osób. W przypadku referendum dotyczącym Rady Miasta próg jest jeszcze wyższy i wynosi 179 792 osoby. To nie są szacunki z kampanii. To liczby podane oficjalnie przez Komisarza Wyborczego.

Prawo mówi też jasno, kiedy wynik staje się rozstrzygający. Musi paść więcej niż połowa ważnych głosów za jednym z rozwiązań. Innymi słowy, sama frekwencja nie wystarczy. Potrzebna będzie jeszcze przewaga głosów po jednej stronie.

Kiedy kampania się kończy i kiedy będzie można głosować

Kalendarz referendalny już działa. Kampania referendalna zakończy się 22 maja 2026 roku o północy. Samo głosowanie odbędzie się 24 maja w godzinach od 7.00 do 21.00. Z postanowienia komisarza wynika też, że po drodze trzeba jeszcze powołać miejską i obwodowe komisje oraz ogłosić pełną informację o obwodach głosowania.

Co się stanie, jeśli mieszkańcy odwołają prezydenta lub radę

Jeśli referendum okaże się ważne i rozstrzygające, skutki są bardzo poważne. Ustawa o referendum lokalnym przewiduje, że ogłoszenie wyników oznacza zakończenie działalności odwołanych organów. Następnie Prezes Rady Ministrów wyznacza osobę pełniącą ich funkcję do czasu wyborów przedterminowych i zarządza te wybory. To już nie jest polityczny symbol. To realny mechanizm zmiany władzy w mieście.

Dlaczego to referendum będzie testem nie tylko dla władz

Majowe głosowanie będzie testem dla kilku stron naraz. Dla prezydenta, bo sprawdzi siłę jego mandatu po niespełna dwóch latach urzędowania. Dla opozycji i inicjatorów, bo pokaże, czy potrafią zamienić niezadowolenie w realną mobilizację. I wreszcie dla samych mieszkańców, bo w referendum odwoławczym największym przeciwnikiem bywa nie kontrkandydat, lecz frekwencja. Właśnie dlatego próg 158 555 głosujących w sprawie prezydenta może okazać się ważniejszy niż najbardziej efektowne hasła kampanii.

Najważniejsza informacja na dziś

Na dziś sprawa jest już jasna. Referendum w sprawie odwołania Prezydenta Miasta Krakowa i Rady Miasta Krakowa odbędzie się 24 maja 2026 roku. Reszta rozstrzygnie się przy urnach.

Źródła:
Krajowe Biuro Wyborcze Delegatura w Krakowie
Polska Agencja Prasowa
ustawa o referendum lokalnym