1 września 1939 roku rozpoczęła się II wojna światowa. Już o świcie tego dnia na Kraków spadły niemieckie bomby. Po 87 latach miasto ponownie uczci ofiary wojny oraz żołnierzy kampanii wrześniowej.
Tegoroczne uroczystości odbędą się między innymi na Cmentarzu Rakowickim. To właśnie tam znajduje się pomnik Żołnierzy Września i Armii „Kraków”.
Pierwsze bomby spadły na Kraków 1 września
Niemieckie lotnictwo zaatakowało Kraków już pierwszego dnia wojny. Jednym z głównych celów było lotnisko w Rakowicach.
Przed wojną stacjonował tam 2. Pułk Lotniczy. Samoloty jednostki wcześniej przeniesiono jednak na lotnisko polowe w Balicach.
Bombardowania objęły także inne części miasta. Ucierpiały między innymi okolice dworca kolejowego oraz kościół św. Floriana.
W walkach powietrznych w rejonie Krakowa zginął kpt. Mieczysław Medwecki. Był jednym z pierwszych polskich pilotów poległych podczas wojny.
Wrzesień 1939 roku bardzo szybko zmienił codzienność mieszkańców Krakowa.
Niemcy wkroczyli do Krakowa 6 września
Los miasta rozstrzygnął się w ciągu kilku dni. 6 września 1939 roku do niebronionego Krakowa wkroczyły niemieckie oddziały.
Armia „Kraków”, dowodzona przez gen. Antoniego Szyllinga, wcześniej rozpoczęła odwrót na wschód. Celem było uniknięcie okrążenia i dalsza walka z Niemcami.
W mieście pozostał Stanisław Klimecki. 5 września Rada Miejska powierzyła mu urząd prezydenta Krakowa po wyjeździe Bolesława Czuchajowskiego.
Dzień później Klimecki spotkał niemiecki patrol przy moście Józefa Piłsudskiego. Próbował także utrzymać funkcjonowanie najważniejszych miejskich instytucji.
6 września Niemcy pojawili się również na Wawelu. Najcenniejsze polskie zabytki i skarby zaczęto ewakuować wcześniej.
Kraków podczas niemieckiej okupacji
Zajęcie miasta rozpoczęło trwającą ponad pięć lat okupację.
Kraków stał się siedzibą władz utworzonego przez Niemców Generalnego Gubernatorstwa. Mieszkańcy doświadczali aresztowań, egzekucji, deportacji oraz represji.
Szczególnie tragiczny los spotkał krakowskich Żydów. Niemcy utworzyli getto w Podgórzu, a później rozpoczęli deportacje i masowe mordy.
Z wojenną historią do dziś związane są takie miejsca jak Podgórze, Płaszów, Zabłocie czy ulica Pomorska. Są one ważnymi punktami na mapie pamięci Krakowa.
Kraków uczci 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej
Oficjalne krakowskie obchody odbędą się we wtorek, 1 września 2026 roku. Organizują je wojewoda małopolski oraz krakowski oddział Instytutu Pamięci Narodowej.
Uroczystości rozpoczną się o godz. 8.30. Zaplanowano mszę w kościele Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny przy ul. Rakowickiej 18.
Następnie uczestnicy przeniosą się na Cmentarz Rakowicki.
Około godz. 10.00 rozpocznie się ceremonia z udziałem Wojska Polskiego. Odbędzie się przy pomniku Żołnierzy Września i Armii „Kraków”, od strony ul. Prandoty.
Obchody mają przypomnieć zarówno o ofiarach niemieckiej agresji, jak i żołnierzach walczących we wrześniu 1939 roku.
87 lat od dnia, który zmienił Kraków
1 września najczęściej kojarzymy z Westerplatte. O godz. 4.45 niemiecki pancernik „Schleswig-Holstein” rozpoczął ostrzał polskiej placówki.
Tego samego ranka wojna była już jednak obecna także w Krakowie. Niemieckie bomby spadały na miasto i jego okolice.
Kilka dni później rozpoczęła się okupacja, która na lata zmieniła życie mieszkańców.
Dlatego krakowskie obchody 1 września dotyczą nie tylko wydarzeń znanych z podręczników. To również historia konkretnych ulic, budynków i ludzi.
Wiele miejsc związanych z wojną nadal mijamy każdego dnia. Rocznica jest okazją, by przypomnieć sobie, co wydarzyło się w Krakowie we wrześniu 1939 roku.
