Prolaktyna jest zwykle kojarzona z kobiecą gospodarką hormonalną, ciążą i laktacją. Hormon ten występuje jednak również u mężczyzn i ma znaczenie m.in. dla prawidłowego funkcjonowania układu rozrodczego. Szczególnie istotne klinicznie jest utrzymujące się zbyt wysokie stężenie prolaktyny, które może wpływać na poziom hormonów płciowych, libido i płodność. Co może prowadzić do takiego zaburzenia i kiedy warto oznaczyć prolaktynę we krwi?

Z tego artykułu dowiesz się, że:

• prolaktyna występuje również u mężczyzn i ma znaczenie dla funkcjonowania układu rozrodczego;
• jej nadmiar może wiązać się m.in. z obniżeniem libido, zaburzeniami erekcji i problemami z płodnością;
• podwyższony wynik może być przejściowy lub wynikać m.in. z chorób, działania leków albo zaburzeń przysadki;
• pojedynczy wynik badania prolaktyny nie wystarcza do ustalenia przyczyny hiperprolaktynemii.

Prolaktyna – co to za hormon i jaką rolę odgrywa u mężczyzn?

Prolaktyna (PRL) jest hormonem wytwarzanym przede wszystkim przez przysadkę mózgową. Jej stężenie nie pozostaje jednak na stałym poziomie – zmienia się w ciągu doby i jest najwyższe podczas snu. Na wydzielanie PRL mogą wpływać również czynniki takie jak stres czy intensywny wysiłek fizyczny.

Prolaktyna u mężczyzn jest związana z funkcjonowaniem układu rozrodczego, choć jej dokładna fizjologiczna rola nie została w pełni poznana. Istotne klinicznie znaczenie mają przede wszystkim zaburzenia jej stężenia, zwłaszcza utrzymująca się hiperprolaktynemia.

Prolaktyna – kiedy badać jej poziom?

Badanie prolaktyny może być elementem diagnostyki m.in. przy obniżonym libido, zaburzeniach erekcji, problemach z płodnością czy nieprawidłowym poziomie testosteronu. Lekarz może zlecić je również w przypadku objawów sugerujących zaburzenia funkcjonowania przysadki.

Krew najlepiej pobrać rano, po nocnym wypoczynku i po krótkim odpoczynku przed pobraniem, zgodnie z zaleceniami laboratorium. Więcej informacji dotyczących badania prolaktyny można znaleźć min. na stronie alab.pl.

Jaki jest związek między prolaktyną a testosteronem?

Szczególne znaczenie ma utrzymujący się nadmiar prolaktyny, określany jako hiperprolaktynemia. Zbyt wysoki poziom tego hormonu może zaburzać wydzielanie hormonów regulujących pracę jąder, a w konsekwencji prowadzić do obniżenia stężenia testosteronu. Z tego powodu jednym z sygnałów hiperprolaktynemii u mężczyzny mogą być zaburzenia funkcji seksualnych.

Wysoka prolaktyna u mężczyzn – jakie daje objawy?

Podwyższona prolaktyna u mężczyzn nie zawsze powoduje charakterystyczne dolegliwości. Objawy stają się bardziej widoczne przede wszystkim wtedy, gdy hiperprolaktynemia prowadzi do zaburzeń gospodarki hormonami płciowymi. Mogą pojawić się m.in.:

• obniżenie libido;
• problemy z osiągnięciem lub utrzymaniem erekcji;
• zaburzenia płodności;
• ginekomastia, czyli powiększenie gruczołów piersiowych;
• rzadziej – mlekotok.

Długotrwałe obniżenie poziomu hormonów płciowych może również niekorzystnie wpływać na kości. Z kolei bóle głowy lub zaburzenia widzenia współistniejące z hiperprolaktynemią mogą sugerować obecność zmiany w okolicy przysadki i wymagają dalszej diagnostyki.

Co może oznaczać za wysoka prolaktyna u mężczyzn?

Nie każdy podwyższony wynik świadczy o chorobie. Stężenie PRL może przejściowo wzrosnąć m.in. pod wpływem stresu czy dużego wysiłku fizycznego. Dlatego niewielkie przekroczenie zakresu referencyjnego często wymaga ponownej oceny. Utrzymująca się wysoka prolaktyna u mężczyzn może mieć natomiast różne przyczyny. Należą do nich m.in.:

• niedoczynność tarczycy;
• niektóre choroby nerek i wątroby;
• stosowanie określonych leków, np. niektórych leków przeciwpsychotycznych i przeciwdepresyjnych;
• gruczolak przysadki wydzielający prolaktynę, czyli prolactinoma.

Jeżeli wynik badania prolaktyny jest podwyższony, nie należy interpretować go samodzielnie. Lekarz może zalecić ponowne oznaczenie prolaktyny oraz, zależnie od sytuacji, m.in. TSH, testosteronu i ocenę obecności makroprolaktyny. Dopiero zestawienie wyników z objawami i wywiadem pozwala zdecydować, czy konieczna jest dalsza diagnostyka.

Badania hormonalne, w tym oznaczenie poziomu prolaktyny u mężczyzn, można wykonać np. w jednym z Punktów Pobrań ALAB laboratoria w Krakowie: https://www.alab.pl/punkty-pobran/krakow

Bibliografia:

1. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/jaka-role-odgrywa-prolaktyna-u-mezczyzn/ [dostęp: 12.09.2026]
2. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/prolaktyna/ [dostęp: 12.09.2026]
3. Al-Chalabi M, Bass AN, Alsalman I. Physiology, Prolactin. [Updated 2023 Jul 24]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan.
4. Samperi I, Lithgow K, Karavitaki N. Hyperprolactinaemia. J Clin Med. 2019 Dec 13;8(12):2203.

Artykuł sponsorowany