Czy każdy tata wie, ile czasu może spędzić z dzieckiem na płatnym urlopie? Okazuje się, że nie. Wielu ojców nadal myli urlop ojcowski z rodzicielskim, a część nie wykorzystuje przysługujących im uprawnień. Kraków dołączył do ogólnopolskiej kampanii „Tata, kiedy urlop?”, która ma pomóc rodzicom lepiej poznać swoje prawa. W ramach inicjatywy powstał również bezpłatny kalkulator urlopowy.
Kraków dołącza do kampanii „Tata, kiedy urlop?”
Miasto Kraków zostało partnerem ogólnopolskiej kampanii społecznej organizowanej przez Fundację Share the Care. Jej głównym celem jest zwiększenie świadomości dotyczącej urlopów przysługujących ojcom oraz promowanie partnerskiego rodzicielstwa.
Inicjatywa zachęca do bardziej równomiernego podziału obowiązków związanych z wychowywaniem dzieci. Chodzi o to, aby opieka nad najmłodszymi nie spoczywała wyłącznie na matkach.
Kampania zwraca uwagę na problem, który dotyczy wielu polskich rodzin. Rodzice często nie znają dokładnych zasad korzystania z urlopów. Nie zawsze wiedzą też, kiedy należy złożyć wniosek do pracodawcy.
Dlatego jednym z najważniejszych elementów projektu jest praktyczne narzędzie, które ułatwia zaplanowanie czasu z dzieckiem.
Bezpłatny kalkulator urlopowy. Jak działa?
W ramach kampanii uruchomiono stronę internetową tatakiedyurlop.pl. Rodzice znajdą tam bezpłatny kalkulator, który pomaga ustalić terminy wykorzystania przysługujących ojcu urlopów.
Obsługa narzędzia jest prosta. Wystarczy podać datę urodzenia dziecka, aby sprawdzić odpowiednie terminy.
Na stronie dostępne są również:
- informacje o urlopie ojcowskim i rodzicielskim,
- aktualne wzory wniosków do pracodawcy,
- wyjaśnienia dotyczące zasad korzystania z poszczególnych uprawnień,
- wskazówki pomagające zaplanować urlop.
To szczególnie przydatne rozwiązanie dla rodziców, którzy po raz pierwszy spotykają się z przepisami dotyczącymi urlopów.
Urlop ojcowski a rodzicielski. Jakie są różnice?
Choć oba uprawnienia pozwalają ojcom spędzić więcej czasu z dzieckiem, obowiązują w ich przypadku inne zasady.
Urlop ojcowski przysługuje pracownikowi będącemu ojcem dziecka. Jego wymiar wynosi maksymalnie dwa tygodnie. Można wykorzystać go jednorazowo albo w dwóch tygodniowych częściach.
Co ważne, urlop ojcowski jest płatny w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru zasiłku. Co do zasady należy go wykorzystać przed ukończeniem przez dziecko 12 miesięcy.
Wniosek o urlop ojcowski trzeba złożyć pracodawcy najpóźniej siedem dni przed planowanym rozpoczęciem wolnego.
Urlop rodzicielski jest natomiast uprawnieniem przysługującym obojgu rodzicom. Przy urodzeniu jednego dziecka jego łączny wymiar wynosi zasadniczo 41 tygodni. W przypadku porodu mnogiego jest to 43 tygodnie. W niektórych sytuacjach przepisy przewidują dłuższy wymiar urlopu.
Każdy rodzic ma wyłączne prawo do dziewięciu tygodni tego urlopu. Nie może przekazać ich drugiemu rodzicowi.
Oznacza to, że niewykorzystana indywidualna część urlopu przepada po upływie ustawowego terminu. Nie dzieje się to jednak automatycznie po pierwszym roku życia dziecka.
Urlop rodzicielski można wykorzystać najpóźniej do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy sześć lat. Wniosek należy złożyć pracodawcy co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu.
Za dziewięciotygodniową, nieprzenoszalną część urlopu rodzicielskiego zasiłek wynosi zasadniczo 70 proc. podstawy wymiaru.
Warto też wyjaśnić popularne określenie „urlop tacierzyński”. Nie jest ono odrębnym rodzajem urlopu wymienionym w Kodeksie pracy.
Coraz więcej ojców korzysta z urlopu rodzicielskiego
Dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pokazują, że podejście polskich ojców do opieki nad dziećmi stopniowo się zmienia.
Jeszcze w 2022 roku z urlopu rodzicielskiego skorzystało około 3,7 tys. mężczyzn. W 2024 roku było ich już niemal 42 tys., a w 2025 roku prawie 57 tys.
Również dane za 2026 rok pokazują rosnące zainteresowanie tym uprawnieniem. Od stycznia do czerwca skorzystało z niego ponad 32 tys. ojców.
To wyraźna zmiana, związana między innymi z przepisami obowiązującymi od kwietnia 2023 roku. Wtedy wprowadzono dodatkowe dziewięć tygodni urlopu rodzicielskiego, których nie można przekazać drugiemu rodzicowi.
Jednocześnie statystyki dotyczące urlopu ojcowskiego pokazują mniej optymistyczny trend.
Według danych przywoływanych przez organizatorów kampanii w 2025 roku skorzystało z niego 58 proc. ojców. Rok wcześniej odsetek ten wynosił 64 proc.
Spadek ten pokazuje, dlaczego edukacja dotycząca praw rodzicielskich pozostaje ważna. Samo istnienie uprawnienia nie oznacza jeszcze, że wszyscy zainteresowani z niego skorzystają.
Dlaczego obecność ojca od pierwszych miesięcy życia jest ważna?
Pierwsze miesiące życia dziecka to czas intensywnych zmian. Maluch poznaje otoczenie, uczy się reagować na bliskich i stopniowo buduje poczucie bezpieczeństwa.
Obecność ojca może odgrywać w tym procesie istotną rolę.
Codzienne czynności, takie jak karmienie, przewijanie, usypianie czy wspólne spacery, pomagają budować bliską relację. Dają też ojcu możliwość samodzielnego poznawania potrzeb dziecka.
Dla drugiego rodzica większe zaangażowanie partnera oznacza z kolei możliwość bardziej równomiernego podziału obowiązków.
Właśnie takie podejście promuje Fundacja Share the Care. Organizacja zwraca uwagę, że urlop rodzicielski nie jest wypoczynkiem od pracy. To czas rzeczywistej opieki i budowania więzi rodzinnych.
Partnerskie rodzicielstwo to również większe szanse dla kobiet
Organizatorzy kampanii podkreślają, że bardziej równomierny podział obowiązków rodzinnych może mieć znaczenie także dla sytuacji kobiet na rynku pracy.
Gdy oboje rodzice angażują się w opiekę nad dzieckiem, łatwiej wspólnie zaplanować powrót do obowiązków zawodowych. Może to również ograniczać nierówności wynikające z długich przerw w zatrudnieniu.
W ramach projektu powstał raport „Rola partnerstwa w rodzicielstwie w kształtowaniu społeczeństwa równych szans”.
Dokument analizuje znaczenie partnerskiego modelu rodziny oraz przedstawia możliwości wspierania takich rozwiązań przez samorządy i organizacje społeczne.
Projekt „Debata o roli partnerstwa w rodzinie w tworzeniu społeczeństwa równych szans” jest finansowany ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego.
Kraków wspiera zaangażowane ojcostwo
Udział w kampanii „Tata, kiedy urlop?” wpisuje się w działania miasta związane z promowaniem partnerskiego rodzicielstwa.
Kraków angażował się już wcześniej w inicjatywę „Facet na 100 PRO”, której celem było pokazywanie pozytywnych przykładów zaangażowanego ojcostwa.
Kampania przedstawiała historie mężczyzn, którzy zdecydowali się skorzystać z urlopu rodzicielskiego i aktywnie uczestniczyć w wychowywaniu dzieci.
Jej organizatorzy chcieli pokazać, że współczesne ojcostwo oznacza nie tylko zapewnianie rodzinie bezpieczeństwa finansowego. To również codzienna opieka, odpowiedzialność i emocjonalna obecność w życiu dziecka.
Tym razem Kraków pomaga zwiększać świadomość dotyczącą praw rodzicielskich i możliwości ich wykorzystania.
Do wsparcia akcji mogą włączyć się również lokalne instytucje oraz organizacje. Podmioty zainteresowane wywieszeniem plakatu kampanii mogą kontaktować się z miastem pod adresem rownosc@um.krakow.pl.
Gdzie krakowscy rodzice mogą sprawdzić swoje uprawnienia?
Rodzice zainteresowani skorzystaniem z urlopu ojcowskiego lub rodzicielskiego mogą odwiedzić stronę www.tatakiedyurlop.pl.
Znajdują się tam informacje o obowiązujących zasadach, kalkulator terminów oraz wzory dokumentów.
Warto sprawdzić swoje uprawnienia odpowiednio wcześnie. Niektóre terminy są ustawowo ograniczone, a niewykorzystanej części urlopu nie zawsze można odzyskać.
Kampania „Tata, kiedy urlop?” przypomina przede wszystkim o jednej rzeczy: ojcowie mają prawo do czasu z dzieckiem. A znajomość przepisów pomaga im z tego prawa świadomie korzystać.
Dla krakowskich rodzin to kolejna okazja, aby przyjrzeć się podziałowi obowiązków i wspólnie zaplanować opiekę nad najmłodszymi.
