Kamieniołom Liban w krakowskim Podgórzu to miejsce, które skrywa tragiczną historię II wojny światowej. W czasie niemieckiej okupacji funkcjonował tutaj karny obóz pracy, przez który przeszły tysiące Polaków. Na 30 października 2026 roku zaplanowano spotkanie upamiętniające 21 osób zamordowanych przez Niemców w lipcu 1944 roku. Uczestnicy wspólnie zapalą znicze przy zbiorowej mogile ofiar.
Kraków pamięta o ofiarach Baudienstu
Stowarzyszenie PODGORZE.PL zaplanowało piętnastą edycję spotkania poświęconego pamięci ofiar niemieckiego karnego obozu pracy Służby Budowlanej, znanego jako Baudienst.
Uroczystość wyznaczono na piątek, 30 października 2026 roku, o godzinie 17:00. Miejscem zbiórki będzie brama wejściowa do kamieniołomu Liban od strony ulicy Za Torem 22 w Krakowie.
Głównym punktem wydarzenia będzie wspólne zapalenie zniczy przy zbiorowej mogile zamordowanych Polaków. Organizatorzy zachęcają uczestników do przyniesienia własnego znicza.
Podczas spotkania zaplanowano również opowieść o historii dawnego obozu. Przybliży ją Piotr Makuła z Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie.
Kamieniołom Liban – historia niemieckiego obozu pracy w Krakowie
Kamieniołom Liban znajduje się w krakowskim Podgórzu, niedaleko Kopca Krakusa. Przed II wojną światową był miejscem działalności przemysłowej związanej z wydobyciem wapienia. W okresie niemieckiej okupacji jego historia przybrała tragiczny obrót.
W 1942 roku Niemcy utworzyli na terenie kamieniołomu karny obóz pracy Służby Budowlanej. Trafiali do niego przede wszystkim młodzi Polacy, którzy próbowali uciekać z Baudienstu lub naruszyli obowiązujące w nim zasady.
Więźniowie byli zmuszani do ciężkiej pracy fizycznej. Wydobywali kamień, wypalali wapno i przygotowywali kruszywo wykorzystywane przy budowie dróg. Warunki panujące w obozie były bardzo trudne. Brakowało odpowiednich urządzeń sanitarnych, odzieży i obuwia, a więźniowie byli narażeni na przemoc ze strony strażników.
Według szacunków historyków przez obóz przeszło około 2 tysiące osób. Nie byli to wyłącznie junacy Baudienstu. Liczba osadzonych zmieniała się w poszczególnych okresach jego funkcjonowania.
Dopiero w połowie 1943 roku warunki nieco się poprawiły. Utworzono instalację umożliwiającą mycie, a więźniowie zaczęli otrzymywać odzież. Nie zmieniło to jednak represyjnego charakteru obozu.
Zbrodnia z lipca 1944 roku. Niemcy zamordowali 21 osób
Najtragiczniejsze wydarzenia w historii obozu rozegrały się w nocy z 21 na 22 lipca 1944 roku. W związku ze zbliżającym się frontem wschodnim rozpoczęły się masowe ucieczki więźniów i strażników.
Na terenie obozu pozostały 23 osoby, w większości chore i niezdolne do samodzielnej ucieczki. Niemcy przeprowadzili wówczas egzekucję.
Według ustaleń Instytutu Pamięci Narodowej trzem więźniom udało się przeżyć. Wśród zamordowanych znalazł się również Franciszek Bobek, który przypadkowo znalazł się w pobliżu obozu. Łącznie życie straciło 21 osób.
Komendant obozu Bruno Benecke poinformował przełożonych, że podczas próby ucieczki zastrzelono 21 ludzi. Powojenne śledztwo wykazało jednak, że zbrodnia została wcześniej przygotowana.
Ciała zamordowanych pochowano u podnóża skały, w pobliżu dawnego budynku mieszkalnego więźniów.
Mogiła i pomnik w kamieniołomie Liban
Po zakończeniu II wojny światowej rozpoczęto działania mające na celu upamiętnienie ofiar obozu. W lipcu 1948 roku odsłonięto pomnik wykuty w skale, przy którym umieszczono tablicę pamiątkową.
Na terenie kamieniołomu znajduje się również krzyż ustawiony przez „Solidarność” w 1981 roku. Zachowały się także pozostałości dawnej infrastruktury przemysłowej, w tym fragmenty pieców i transporterów.
Miejsce to stanowi świadectwo zarówno przemysłowej przeszłości Podgórza, jak i tragicznych wydarzeń z okresu niemieckiej okupacji.
Spotkanie w kamieniołomie Liban – najważniejsze informacje
Wydarzenie zaplanowane przez Stowarzyszenie PODGORZE.PL ma charakter upamiętniający. Jego celem jest oddanie hołdu zamordowanym oraz przypomnienie historii niemieckiego obozu pracy.
Najważniejsze informacje organizacyjne:
- Data: 30 października 2026 roku (piątek).
- Godzina: 17:00.
- Miejsce: kamieniołom Liban, ul. Za Torem 22, Kraków.
- Zbiórka: przy bramie wejściowej.
- Organizator: Stowarzyszenie PODGORZE.PL.
- Program: opowieść o historii obozu oraz wspólne zapalenie zniczy.
- Co zabrać: własny znicz.
Wydarzenie zaplanowano w okresie poprzedzającym Wszystkich Świętych i Zaduszki. To czas, kiedy mieszkańcy Krakowa odwiedzają nie tylko groby bliskich, ale również miejsca pamięci narodowej.
Spotkanie w kamieniołomie Liban ma przypominać o ludziach, których życie zakończyło się w tragicznych okolicznościach. To także okazja do poznania wojennej historii Podgórza, często pozostającej w cieniu bardziej znanych wydarzeń z dziejów Krakowa.
