Kossakówka w Krakowie ma zyskać nowe życie po rewaloryzacji. Zabytkowa willa rodziny Kossaków, związana z jedną z najważniejszych artystycznych rodzin w historii miasta, ma zostać udostępniona zwiedzającym jako nowa filia Muzeum Krakowa.
Kossakówka po rewaloryzacji. Ważny etap prac już zakończony
Kossakówka przez lata była jednym z tych miejsc, obok których krakowianie przechodzili z żalem. Niby blisko Plant, Wawelu i Błoń, a jednak jakby poza życiem miasta. Historyczna willa rodziny Kossaków niszczała, choć jej adres brzmi niemal jak gotowy rozdział z książki o Krakowie: plac Juliusza Kossaka 4.
Teraz ten rozdział zaczyna się od nowa. Miasto poinformowało, że zakończył się kluczowy etap rewaloryzacji zabytkowego domu i otaczającego go ogrodu. Symbolicznym momentem było odsłonięcie tablicy pamiątkowej przez prezydenta Krakowa Aleksandra Miszalskiego 12 maja 2026 roku.
Nie oznacza to jednak, że od razu można kupić bilet i wejść do środka. To ważne doprecyzowanie. Kossakówka została odnowiona, ale ekspozycja dla zwiedzających ma zostać otwarta dopiero pod koniec 2027 roku. Przygotuje ją Muzeum Krakowa, które ma zostać kolejnym gospodarzem tego miejsca.
Nowa filia Muzeum Krakowa w domu Kossaków
W odrestaurowanej willi ma powstać stała ekspozycja poświęcona rodzinie Kossaków. To wybór dość oczywisty, bo trudno znaleźć w Krakowie drugi dom tak mocno związany ze sztuką, literaturą i miejską legendą.
W Kossakówce mieszkali i tworzyli m.in. Juliusz, Wojciech i Jerzy Kossakowie. Z tym adresem związane były także Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Magdalena Samozwaniec i Simona Kossak. Ta ostatnia właśnie w ogrodzie Kossakówki miała rozwijać swoją wrażliwość na przyrodę.
Nowa przestrzeń nie ma być tylko muzealną „gablotą z historią”. Według miejskich zapowiedzi planowana jest również funkcja edukacyjna i artystyczna. Kossakówka ma przypominać o rodzinie Kossaków, ale też działać jako miejsce kontaktu z kulturą.
Co zrobiono w Kossakówce?
Zakres prac był szeroki. Odnowienie Kossakówki nie polegało na szybkim remoncie „pod turystów”. To był proces ratunkowy, budowlany i konserwatorski.
Wzmocniono konstrukcję budynku, wykonano nowe instalacje i przeprowadzono prace konserwatorskie. Odnowiono historyczne wnętrza, elewację, stolarkę, piece kaflowe oraz elementy sztukatorskie. Prace objęły także figurę Matki Boskiej i ogród wokół willi.
Istotne było zachowanie charakteru miejsca. Celem nie było stworzenie nowoczesnej makiety dawnego domu. Chodziło o przywrócenie willi wyglądu możliwie bliskiego temu znanemu z dawnych zdjęć i materiałów archiwalnych.
Ile kosztowała rewaloryzacja Kossakówki?
Według informacji miasta łączny koszt przedsięwzięcia przekroczył 15 mln zł. Inwestycja została sfinansowana ze środków Krakowa oraz przy wsparciu Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa.
Sama historia przejęcia nieruchomości zaczęła się wcześniej. MOCAK podaje, że Kossakówkę wraz z ogrodem kupiono 27 grudnia 2019 roku za 4 380 420 zł. Decyzję w tej sprawie Rada Miasta Krakowa podjęła 5 grudnia 2019 roku. Budynek ma około 350 mkw. powierzchni użytkowej, a ogród 16 arów. W 2020 roku dokupiono jeszcze działkę od strony alei za 1 mln zł.
MOCAK informował też wcześniej o dofinansowaniu z Gminy Miejskiej Kraków oraz Narodowego Funduszu Rewaloryzacji Zabytków Krakowa. W dokumentach muzeum wskazano m.in. 4 813 300 zł brutto z miasta i 2 260 000 zł netto z NFRZK.
Kossakówka była domem, nie tylko zabytkiem
W Krakowie takich adresów nie ma wiele. Kossakówka przez dekady była miejscem spotkań artystów, pisarzy i ludzi kultury. To nie był salon z folderu turystycznego. To był prawdziwy dom, w którym mieszały się sztuka, rodzinne historie, rozmowy i codzienność.
Dlatego rewaloryzacja ma znaczenie większe niż samo uratowanie zabytku. Kraków odzyskuje miejsce, które przez lata było ważne dla miejskiej wyobraźni. Nawet ci, którzy nigdy nie byli w środku, wiedzieli, że za tym ogrodzeniem kryje się kawał historii.
Trochę jak z dawnym zdjęciem znalezionym w szufladzie. Niby zakurzone, ale wystarczy chwila, żeby wróciły emocje.
Kiedy Kossakówka zostanie udostępniona zwiedzającym?
Na pełne otwarcie trzeba jeszcze poczekać. Według aktualnych zapowiedzi stała wystawa w Kossakówce ma zostać udostępniona pod koniec 2027 roku. Dopiero wtedy mieszkańcy i turyści mają zobaczyć odnowione wnętrza w muzealnej odsłonie.
To oznacza, że rok 2026 przynosi zakończenie najważniejszego etapu ratowania willi. Kolejny etap będzie już mniej budowlany, a bardziej muzealny. Trzeba przygotować ekspozycję, narrację, aranżację i sposób oprowadzania po miejscu, które ma bardzo silny klimat.
Dlaczego to ważne dla Krakowa?
Kraków lubi opowiadać o swojej historii, ale czasem najciekawsze historie stoją zamknięte za płotem. Kossakówka przez lata była właśnie takim symbolem. Była blisko centrum, ale daleko od codziennego życia miasta.
Po rewaloryzacji ma wrócić na kulturalną mapę Krakowa. Nie jako kolejny „ładny budynek po remoncie”, ale jako miejsce z pamięcią. I to pamięcią bardzo krakowską: artystyczną, rodzinną, trochę nostalgiczną, a trochę niepokorną.
Jeśli plany się powiodą, pod koniec 2027 roku Kossakówka znów zacznie przyjmować gości. Tym razem nie tylko znajomych rodziny Kossaków, ale wszystkich, którzy chcą lepiej zrozumieć kulturalne DNA Krakowa.
